Hahnemann: grondlegger van de klassieke homeopathie
Christian Friedrich Samuel Hahnemann (1755-1843)
Dit jaar is het 173 jaar geleden dat Hahnemann stierf. Hij werd geboren in 1755 en stierf in 1843. Het was een man met een bewogen leven: hij werd beroemd en berucht, verguisd en aanbeden. Zijn geboorte in Meißen viel zo dicht bij middernacht dat er discussie bestaat over de exacte datum: het kerkregister noteerde 11 april, maar Hahnemann vierde zijn verjaardag altijd op 10 april. Hij was een tenger kindje en werd daarom al enkele dagen later, op 13 april, gedoopt — voor die tijd ongebruikelijk vroeg.
Gelukkig bleek de zorg om zijn gezondheid ongegrond: hij bereikte de respectabele leeftijd van 88 jaar. Zou de klassieke homeopathie toch effecten hebben op de mensen?
Jeugd en opleiding
Hahnemann werd geboren als zoon van Johanna Christiana en Christian Gottfried Hahnemann, die als schilder werkzaam was bij een porseleinfabriek in Meißen, in het toenmalige Saksen (het latere Oost-Duitsland). In de beginjaren van zijn leven was het onrustig: hij ging niet of amper naar school wegens oorlog en geldgebrek bij zijn ouders, en moest bijverdienen. Zijn moeder leerde hem vooral morele waarden, en hij bleek een uitzonderlijke leerling. In deze jaren ontstond zijn belangstelling voor de natuur; hij bracht veel tijd alleen door in de natuur.
Rond zijn vijftiende kon hij eindelijk naar school. Dankzij zijn talent werd het schoolgeld voor zijn arme familie kwijtgescholden en kreeg hij een beurs voor de Fürstenschule St. Afra in Meißen, die hij van 1771 tot 1775 bezocht. Op zijn twintigste vertrok hij naar Leipzig om geneeskunde te studeren. Ook hier was hij een einzelgänger die zijn eigen colleges koos.
Eerste praktijk en zoektocht naar alternatieven
Een jaar na zijn studie startte hij zijn eigen praktijk, maar gaf deze na negen maanden alweer op: hij kon zich niet vinden in de destijds gangbare methoden zoals aderlaten, bloedzuigers, laxeer- en braakmiddelen, amputaties en medicatie met sterke bijwerkingen. Hij verdiepte zich vervolgens in de scheikunde en ging werken in een apotheek, waar hij zijn toekomstige vrouw ontmoette. In 1782 trouwde hij in Dessau met apothekersdochter Johanna Henriette Küchler, met wie hij uiteindelijk elf kinderen kreeg.
Na de dood van zijn vader keerde hij terug naar Leipzig, waar hij schreef over chronische zweren en het belang benadrukte van hygiëne, goede voeding, frisse lucht en beweging — onderwerpen die zijn tijd ver vooruit waren.
De ontdekking van het gelijksoortigheidsprincipe
In de jaren die volgden kreeg hij nog twee dochters en verloor hij zijn moeder. Hij schreef veel kritische stukken over de reguliere geneeskunde, wat hem veel weerstand opleverde. Terwijl hij de Materia Medica vertaalde — een naslagwerk vol middelen op natuurlijke basis — werd zijn passie voor de natuur opnieuw aangewakkerd. Geïnspireerd hierdoor begon hij zelf natuurlijke middelen te beproeven.
Het eerste middel dat hij op zichzelf testte was kinabast, een beproefd middel tegen malariakoorts. Door deze zelfproeven en de daaropvolgende genezingen kreeg hij erkenning van het medisch genootschap. Enige tijd werkte hij ook in een inrichting voor geesteszieken, waar hij ontdekte dat een goede, persoonlijke band met de patiënt eveneens bijdroeg aan genezing.
Tegenslag en de geboorte van de homeopathie
De tien jaar die volgden brachten veel persoonlijk leed: zijn vrouw en kinderen raakten betrokken bij een ongeluk en moesten lang herstellen, en van een later geboren tweeling overleefde één kind niet. Toch schreef hij in deze periode het Apothekerslexicon, waarop het huidige apothekerswetboek nog altijd is gebaseerd.
De homeopathie werd in deze periode steeds bekender en populairder. De gevestigde medici en het apothekersgilde verzetten zich hiertegen, omdat het hen inkomsten kostte, en het maken van eigen homeopathische middelen werd zelfs wettelijk verboden.
1796 geldt als het geboortejaar van de homeopathie. Hahnemann had een middel ontdekt (Belladonna) tegen roodvonk en publiceerde hierover. Toen hij ook geld vroeg voor de behandeling, nam de weerstand verder toe. Ondanks het verzet en de verboden bouwde hij een bloeiende praktijk op.
Het Organon en groeiende faam
In de acht jaar die volgden schreef hij negentien boeken, waaronder in 1810 de eerste versie van het Organon — nog altijd de leidraad voor de klassieke homeopathie. In deze periode ontwikkelde hij ook de verdunningsmethoden van zijn middelen.
Hahnemann werd legerarts en boekte goede resultaten, waardoor hij ook in Engeland bekendheid kreeg. Inmiddels had hij 66 middelen op mensen beproefd en in een boek vastgelegd — ontwikkelingen die de weerstand van vooral de apothekers verder deden toenemen.
Dankzij zijn vriendschap met de Pruisische kroonprins kon hij zijn beroep blijven uitoefenen. Langzaamaan groeide zijn wereldfaam. In 1828 publiceerde hij zijn laatste grote werk, “Chronische ziekten”, waarin hij beschreef dat chronische aandoeningen voortkomen uit drie onderliggende oorzaken, de zogeheten miasmen. Ook dit boek geldt nog altijd als een van de belangrijkste werken binnen de klassieke homeopathie.
Laatste jaren in Parijs
Zijn laatste levensjaren bracht hij door in Parijs, waar hij de laatste versies van het Organon schreef. Hij overleed uiteindelijk aan een onschuldige bronchitis. Hij werd begraven op Montmartre in een massagraf; in 1898 werd hij herbegraven en twee jaar later kreeg hij een standbeeld op zijn graf.
Nalatenschap
Hahnemann leidde door zijn vele reizen een zwerversbestaan, maakte meerdere oorlogen mee, ondervond veel persoonlijke tegenslag en stuitte op grote weerstand tegen zijn ontdekking: de klassieke homeopathie. Gelukkig voor het nageslacht is deze ontdekking bewaard gebleven en vormt zij tot op de dag van vandaag de basis van de klassieke homeopathie.
De informatie op deze pagina is bedoeld ter algemene, historische voorlichting en vormt geen medisch advies. Homeopathische middelen vervangen geen regulier medisch advies of behandeling.
