Vetten zijn onmisbaar in een gezond voedingspatroon. Vetten zijn nodig als geconcentreerde energiebron. Vitamines A, D, E en K (ook wel vetoplosbare vitamines genoemd), krijgen we namelijk alleen maar binnen door het eten van vet. Vet bevat niet alleen essentiële vetzuren als linolzuur en alfa linoleenzuur, het zorgt tevens voor een betere stoelgang en is een smaakmaker die een verzadigingsgevoel geeft. Uit onderzoek blijkt echter dat we gemiddeld te vaak en te veel vet eten. Maar vooral kiezen we voor voeding met een verkeerde vetsamenstelling: de verzadigde vetzuren.

Onze voeding kent drie soorten vetzuren:
Verzadigde vetzuren: deze komen voor in vlees, melk en melkproducten, kokos, cacao, koek, sauzen en snacks.
Enkelvoudig onverzadigde vetzuren: komen voor in olijven, olijfolie, pinda’s en de meeste noten.
Meervoudig onverzadigde vetzuren: komen voor in zaden, zonnebloemolie, lijnzaadolie, sesamolie, saffloerolie, tarwekiemolie, walnoten en vette vis (o.a. sardines, tonijn, haring, ansjovis, makreel, zalm).
Verzadigde vetzuren
Verzadigde vetzuren zijn ongezonde vetten en zijn weinig functioneel voor het lichaam. Het lichaam breekt deze vetten niet of slecht af. Dit kan cholesterol verhogend werken. Op de lange duur kan dit zelfs leiden tot b.v. aderverkalking of hartproblemen.

Enkelvoudig en Meervoudig Onverzadigde Vetzuren
Dit zijn functionele vetten: onverzadigde vetzuren. Ze worden onderverdeeld in Omega 3, Omega 6 en Omega 9 Vetzuren. Ze worden Essentiële Vetzuren genoemd, omdat het lichaam ze niet zelf kan aanmaken en het dus nodig is om ze via de voeding binnen te krijgen. Ook worden Omega 3 en 6 samen wel eens als Vitamine F Complex aangeduid.

Omega Vetzuren
Doordat onze leefstijl en voedingsgewoonte de laatste jaren sterk veranderd zijn, is de balans van vetzuren danig verstoord geraakt. De inname van Omega 6 vetzuren is toegenomen ten koste van de Omega 3 vetzuren, terwijl het belangrijk is dat deze twee met elkaar in balans zijn. Daar deze vetzuren voor hun omzetting dezelfde enzymen gebruiken, remt een overmaat aan Omega 6 vetzuren de omzetting van Omega 3 vetzuren.
Essentiële vetzuren (zoals linolzuur in zonnebloemolie) zijn zeer gevoelig voor oxidatie, en worden tijdens bakken en braden meestal omgezet in toxische verbindingen. Hoewel mensen misschien dus wel bakken in goede vetten, raakt de werking verloren. Veel mensen blijken een tekort aan essentiële vetzuren te vertonen. Door de (relatieve) overmaat aan linolzuur (Omega 6) en de teruggang in de (vette) visconsumptie is de verhouding tussen Omega 3 en Omega 6 vetzuren in de voeding uit balans geraakt. De optimale verhouding omega 6 : omega 3 is 4:1. In het Westerse voedingspatroon is deze verhouding vaak tussen 10:1 – 20:1.

Functies van Omega Vetzuren
‘Omega’ is de laatste letter van het Griekse alfabet. Bij deze vetzuren duidt het op de laatste/het einde van een keten, waar ze gesitueerd zijn. Uit onderzoek komt naar voren dat deze essentiële vetzuren een positieve invloed op de gezondheid lijken te hebben: een goede werking op aspecten van zowel de lichamelijke als de geestelijke conditie. Ze lijken onontbeerlijk te zijn voor een normale structuur en functie van de celmembranen, een belangrijke rol te spelen bij zuurstof transport en energie overdracht aan de cellen. Verder zijn ze betrokken bij de vorming van hormoonachtige stoffen die een groot aantal stofwisselingsprocessen aansturen en een belangrijke rol spelen bij onder andere allergische reacties en ontstekingen. Omega 3 vetzuren zijn meervoudig (sterk) onverzadigde vetzuren. Tot deze groep behoren:
Plantaardige oliën (zoals bv. Lijnzaadolie): alfa Linoleenzuur
Visoliën: EPA (EisosaPentanoïc Acid) en DHA (DocosaHexaeen Acid)
EPA/DHA zijn essentiële, zogenaamde ‘ lange keten vetzuren’ die in vette vis voorkomen.
Uit onderzoek komt het volgende naar voren over de werking van Omega 3 vetzuren, ze:
Optimaliseren de balans van vetzuren in het lichaam
Hart en Bloedvaten: cholesterolverlagend, bloeddrukverlagend, houden het bloed dun
Bevordert het natuurlijke afweersysteem, ontstekingswerend, antiallergische werking
Reguleert de hormoonhuishouding
Bevorderen de glucose- en vetstofwisseling
Bevorderen sterke botten en soepele gewrichten
Stimuleren de hersenfuncties (neurologisch)
Stimuleert het gezichtsvermogen
Bevordert de geestelijke balans.
Omega 6 Vetzuren
Omega 6 vetzuren zijn ook meervoudig onverzadigde vetzuren. Ze zijn minder sterk onverzadigd dan de Omega 3 vetzuren. De bekendste Omega 6 vetzuren zijn:

Linolzuur
Linolzuur zit in plantaardige olie, margarine, zaden en noten. Linolzuur is vanwege de cholesterol verlagende eigenschappen een zeer commercieel product geworden. Inmiddels is bekend dat ook andere vetzuren deze eigenschap hebben en dat het lichaam behoefte heeft aan meerdere vetzuren.

GLA (Gamma Linoleenzuur)
GLA komt van nature voor in Teunisbloemolie, Borage- of Zwarte bessenzaadolie en:
Remt ontstekingsreacties
Remt trombosevorming
Werkt bloeddrukverlagend
Remt de aanmaak van cholesterol
Stimuleert afweercellen en dus het immuunsysteem
Vermindert premenstruele klachten
Vermindert huidaandoeningen
(Ook lijkt het bij MS een gunstige werking te kunnen hebben).

Archidonzuur
Archidonzuur zit voornamelijk in vlees. Het is een minder gunstig vetzuur, daar het ontstekingsbevorderend kan werken en het schade toe lijkt te kunnen brengen aan b.v. hersencellen.

Omega 9 Vetzuren
Deze zijn enkelvoudig onverzadigd. Het meest bekend is oliezuur in olijfolie; dit heeft een:
·         Cholesterolverlagend effect
·         Stimuleert een elastische celwand

Omega Vetzuren Supplementen
In principe zou een goed en uitgebalanceerd voedingspatroon een goede leverancier voor Omega vetzuren zijn. Helaas voldoet de voeding niet meer voldoende en dus kan het raadzaam zijn om supplementen te nemen, daar Linoleenzuur in het menselijke lichaam in principe omgezet kan worden tot respectievelijk EPA en DHA vetzuren. Deze reacties verlopen echter zeer langzaam en kunnen onder bepaalde omstandigheden (verkeerde voedingsgewoonten, ouderdomsverschijnselen etc.) onvoldoende zijn. Voor een mens is het onmogelijk Omega 3 vetzuren en Omega 6 vetzuren in elkaar om te zetten, zodat een voldoende inname van elke soort noodzakelijk is. Zelfs als men veel en vaak of iedere dag vette vis eet (100 – 200 gram vis per persoon per dag) blijkt het moeilijk, zo niet onmogelijk om de gewenste c.q. nodige hoeveelheid EPA en DHA op te nemen. De door de Nederlandse Gezondheidsraad aanbevolen hoeveelheid EPA/DHA is 200 mg per dag.

Ook voor vrouwen die zwanger zijn, voor de gezondheid van de ongeboren vrucht en later de zuigeling, blijkt een goede vetzuurbalans (genuttigd door de moeder) heel belangrijk te zijn, vooral voor de ontwikkeling van de hersenen en de ogen.
Supplementen met Omega vetzuren met de juiste EPA/DHA verhouding, blijken een goede werking te hebben bij kinderen/mensen met leerproblemen, bv. Dyslexie. Ook blijkt een goed effect bij kinderen met stoornissen uit het Autistisch Spectrum.

Indicaties voor een Omega-3 vetzuren tekort volgens Dr. Alex Richardson:

1.    Overmatige dorst, vaak plassen, schrale of droge huid, droog dof haar, haarschilfers en zachte broze nagels.
2.    Neiging tot allergieën: eczeem, astma, hooikoorts, etc.
3.    Visuele symptomen als slecht nachtzicht, overgevoeligheid voor licht en leesstoornissen zoals dansende letters.
4.    Aandachtsstoornissen: snel afgeleid, slechte concentratie en geheugenstoornissen
5.    Emotionele overgevoeligheid: speciaal depressieve neigingen, sterke stemmingswisselingen en buitensporige angsten
6.    Slaapproblemen: vooral ’s nachts niet tot rust komen en ‘s morgens moeilijk wakker worden.